Hetzelfde Anders

Home

Hetzelfde Anders

Wie wij zijn

Wat wij doen

Cursussen

Workshops
&
Lezingen

Leesgroepen

Schrijfhulp

Contact

Gezwinde grijsaard, die op wakk’re wieken staag

door Rob van de Ven

“In het Twents zeg je, wanneer iemand dood is: hij is uit de tijd gekomen”

Willem Wilmink

Toen ik een jaar of tien oud was kocht ik van mijn, op verjaardagen gekregen, spaargeld een spelcomputer: het Nintendo Entertainment System (de NES).nesVele naschoolse middagen heb ik mij met dat ding vermaakt. Nadat het animo echter langzaam wegebde, waardoor het apparaat roerloos naast de TV bleef staan, belandde het uiteindelijk op zolder. Vele jaren verstreken voordat het moment kwam waarop ik die goede ouwe NES, per toeval, weer eens onder het stof vandaan joeg.

Serendipiteit is een mooi woord voor het vinden van iets onverwachts en bruikbaars terwijl je eigenlijk op zoek was naar iets totaal anders. Dat overkwam mij afgelopen weekend toen ik per ongeluk op mijn lang vergeten NES stuitte. Blij verrast met deze vondst haastte ik me naar de TV om te kijken of hij het nog deed. En jawel! Nog geen tien minuten later waande ik mij weer in de wereld van mijn jeugd. Super Mario, Zelda en the Teenage Mutant Ninja Turtles, ze sprongen weer over het beeldscherm, alsof ze nooit waren weggeweest.

Het meest memorabele spel dat er voor de NES gemaakt is, is ongetwijfeld Duck Hunt.

hunt

Bij dat spel, dien je met het knaloranje geweer dat bij de spelcomputer inbegrepen zit (the Zapper), eenden neer te schieten voordat ze de kans krijgen weg te vliegen.

duck

Helemaal psyched om deze archaïsche game nog eens te spelen, drukte ik de cassette in de schuif en plugde het geweer in.  Ik kwam echter van een koude kermis thuis. Het spel werkte niet. Na wat googlewerk, onthulde het internet mij het euvel: the Zapper reageert enkel op 50 Hz beeldbuis televisies – en dus niet op de platte LCD platen die wij tegenwoordig aan de muur hebben hangen. Toen de smart enigszins op zijn retour was, ontspon zich – naar aanleiding van deze teleurstelling – in mijn hoofd een bespiegeling over de tijd.

Hoewel de NES, hier en nu, als een object voor me staat, bleek zojuist dat het niettemin een relikwie uit een vergane tijd is. Het apparaat bestaat nog, maar het heeft zijn status als gebruiksartikel verloren. Op het moment dat je probeert te Duck Hunten (ja mensen, dat is een werkwoord) blijkt: de NES is niet meer van deze tijd. Hij verschijnt vandaag de dag als een nostalgische rariteit, in plaats van de hippe gadget die het enkele jaren geleden nog was. Het is hetzelfde ding gebleven, maar toch is er kennelijk iets veranderd. Wat eigenlijk precies?

 “Wat is ‘vergaan’? Niets anders dan de wereld waarin hij in het grotere verband van een (werk)tuigsamenhang werd gebruikt. De wereld is er niet meer.”

– Heidegger, Sein und Zeit, p. 380

De wereld waarin de NES oorspronkelijk huisde is verloren gegaan. Zij is gradueel maar gestaag aangevreten door de tand des tijds. De kenterende wereldgeest heeft de spelcomputer in een bestek van enkele jaren getransformeerd tot een museumstuk.

stedelijk

(De iBook (1999) en de iMac G3 (1998) in het Stedelijk Museum te Amsterdam)

Dit kan te denken geven over de aard van de tijd. Kennelijk kunnen dingen in het hier en nu bestaan, terwijl ze onmiskenbaar toch een verloren tijd toebehoren. Wij leven niet langer in het tijdsgewricht waarin de NES een gangbaar gebruiksvoorwerp was. De toegang tot dat era is ons ontzegd. Maar ook de NES zelf, is voor ons heden ten dage niet langer toegankelijk op de wijze waarop zij dat in haar hoogtijdagen was. De evoluerende tijdsgeest heeft de NES achtergelaten als een unzeitgemäß object.

Evenals de NES kunnen geschriften, theorieën, ideeën, filosofieën en zelfs mensen wellicht losgezongen raken uit het tijdsgewricht waarin ze zich (niettemin blijven) ophouden.

Kent u voorbeelden?