Hetzelfde Anders

Home

Hetzelfde Anders

Wie wij zijn

Wat wij doen

Cursussen

Workshops
&
Lezingen

Leesgroepen

Schrijfhulp

Contact

hetzelfde anders

Cornelis Verhoeven

De Nederlandse filosoof Cornelis Verhoeven (1928 – 2001) omschreef de taak van de filosofie eens kort en bondig als: ‘hetzelfde anders leren zien’. Hoewel het wellicht een onmogelijke opgave is de lastige vraag ‘wat is filosofie?’ in slechts vier woorden te beantwoorden, is Verhoevens poging niettemin een treffende. Een filosoof biedt – in eerste instantie – namelijk geen concrete oplossingen voor praktische problemen, maar onderzoekt de mogelijkheden om op andere manieren naar vertrouwde zaken te leren kijken. Door de juiste vragen te stellen brengt hij ondoordachte vooronderstellingen aan het licht, waardoor de vertrouwde zaken zich mogelijkerwijs anders zullen tonen. Alledaagse kwesties komen in een nieuw licht te staan, wanneer je ze vanuit een ander perspectief leert bekijken.

Een eenvoudig voorbeeld om een dergelijke perspectiefwisseling te illustreren is de Necker kubus:

Necker Kubus

Deze kubus kan op meerdere manieren gezien worden: als naar voren gekanteld, maar ook als naar achteren hellend. In technische termen geformuleerd betekent dit dat de identiteit van de kubus niet eenduidig is, maar ambigu. De verwondering over de ambiguïteit van het bekende en vermeend vanzelfsprekende, vormt de grond van iedere filosofie.

Wanneer de dubbelzinnige interpreteerbaarheid van het Necker kubus-voorbeeld wordt toegepast op meer gewichtige en belangwekkende zaken, wordt de aard – en de kracht – van het filosofische denken zichtbaar. Niet alleen deze kubus, maar de werkelijkheid in zijn totaliteit, laat zich namelijk op vele manieren waarnemen. De manier waarop je gewend bent naar een bepaald fenomeen of probleem te kijken, is per se nooit de manier. Het is de filosofie die dit besef sinds haar begin leven in heeft geblazen, en ons tot op de dag van vandaag met deze boodschap inspireert.

Mensen handelen op basis van overtuigingen. Ten grondslag aan deze overtuigingen liggen vooronderstellingen. Dit zijn gedachten die als het ware op de achtergrond – vaak zonder dat we ons er bewust van zijn – medebepalend zijn voor de manier waarop we waarnemen, denken en leven. Je begint te filosoferen op het moment dat je de vanzelfsprekendheid van dergelijke aannames tijdelijk los durft te laten. Zonder de bereidwilligheid om je eigen opvattingen te bevragen, is filosofisch denken onmogelijk. Wanneer het echter lukt om écht te denken, dan raken de vertrouwde kaders verbreed en opent zich een ruimte waarbinnen frisse gedachten en fascinerende nieuwe zienswijzen op kunnen bloeien.

Mocht deze vaardigheid u aanspreken, en zou u zich er graag in bekwamen, kijk dan eens rond op deze website om te zien wat wij te bieden hebben.